EMDR van dichtbij

De behandelmetheode EMDR bestaat al een aantal jaar en is op GW ook al een paar keer voorbijgekomen in diverse blogs, echter nog nooit van zo dichtbij als nu. Ik had de eer mee te mogen lopen met Nancy, die nu eindelijk eens van haar angstklachten af wilde. En met meelopen bedoel ik: tot in de behandelkamer. Een groot vertrouwen dat ik beslist niet wil schenden. Vandaar dat de naam Nancy fictief is, en ik niet verder inga op de exacte aard en oorzaak van haar klachten. De naam van therapeut Martien Boertje en de rest van dit verhaal zijn allesbehalve fictief.

EMDR gaat over opruimen en verwerken. Het integreert verschillende succesvolle elementen van andere therapieën, in
combinatie met een afleidende stimulus: het met de ogen volgen van de handen van de therapeut of bilaterale audiostimulatie – klikjes via een koptelefoon, afwisselend in het linker- en rechteroor. Hierdoor wordt het informatieverwerkingssysteem van de hersenen gestimuleerd. Linker- en rechterhersenhelft worden op deze manier gedwongen tot intensieve samenwerking. EMDR stelt de hersenen in staat zich te herstellen zoals een snijwondje zich herstelt: snel en uitermate efficiënt.

De praktijk
In het intake-gesprek wordt er kennisgemaakt en worden de klachten globaal in kaart gebracht. Nancy krijgt een opdracht mee voor de volgende behandeling: breng alle pijnpunten in kaart, maak er een lijstje van. Alles wat er in haar leven gebeurd is dat mogelijk de oorzaak zou kunnen zijn van de klachten. Meestal is dat iets heel concreets. Trauma na een auto-ongeval; misbruik; brand; getuige zijn van een overval; scheiding van ouders; verlies van baan; getraumatiseerde fobie, etcetera.

Tijdens het eerste vervolgconsult wordt er dieper ingegaan op de aard en mogelijke oorzaak van de klachten. Gelukkig is Nancy niet bang om erover te praten; alleen wanneer ze in bepaalde situaties is, treedt de angst op. Het komt ook voor dat patiënten zo bang zijn, dat praten over de angst al te stressvol is. Deze mensen klappen dicht zodra ze alleen maar denken aan hun fobie. Zo niet Nancy, die verwoordt het hoe en wat helder, met een glimlach zelfs.

De procedure
Twee weken later worden er spijkers met koppen geslagen. Nancy krijgt een koptelefoon op en hoort afwisselend in haar linker- en rechteroor een klikje, in een tempo dat doet denken aan het tikken van een klok. Tik-tak, links-rechts, ik schat twee kliks per seconde. Ze sluit haar ogen en volgt de instructies van de therapeut. Die zijn verbluffend simpel.

1. Ga in gedachten naar de situatie die je het meest angst aanjaagt. Concentreer je op die gedachte.
2. Welk gevoel roept dit bij je op? Waar voel je het in je lichaam?
3. Concentreer je op dat gevoel.
4. (Na enkele minuten) Wat gebeurt er nu? Concentreer je op het gevoel zoals het nu is.

Het gevoel (zenuwachtig gevoel in buik, borst- en halsgebied, versnelde ademhaling en hartslag) blijkt na enkele minuten minder te worden. Op een schaal van 0 tot 10 geeft Nancy een cijfer. Martien vraagt haar opnieuw in gedachten terug te gaan naar de situatie die haar angst aanjaagt en herhaalt de procedure totdat Nancy een 0 aangeeft op de angstschaal. Enkele aspecten van haar angsten worden op deze manier behandeld. Na een uur zit de sessie erop. Nancy gaapt (van EMDR kun je erg moe worden) maar oogt opgewekt.

Het denken aan de angst-trigger levert alvast geen angstig gevoel meer op. Nu de praktijk nog. Terwijl we in de auto nog wat napraten over de sessie, vraag ik me af hoe snel het resultaat nou concreet zal zijn. Op die vraag krijg ik dezelfde middag nog antwoord. Ietwat verbaasd maar ook opgetogen laat Nancy weten: "Het werkt echt!" Ze heeft zonder aarzelen de situatie opgezocht die haar altijd angstig maakte en de angst bleek verdwenen, opgelost. Of verwerkt, of opgeruimd. Het doet er natuurlijk niet toe welk woord je hier gebruikt, de angst is weg en daar was het allemaal om te doen.

Vervolg
Nancy heeft haar eerste succes geboekt, maar is nog niet klaar. Er zit telkens twee weken tussen de behandelingen, omdat er tijd nodig is om alles te laten bezinken, om het vaste bodem te geven – en voor menigeen is die tijd ook nodig om bij te komen van de vermoeidheid. Houd dit blog dus in de gaten, er gaan updates komen.