In deel 1 had ik u enkele gedachten meegegeven over papegaaien die zo slim kunnen zijn als uw kind van 6; in deel 2 waren zelfbewuste en zichzelf herkennende olifanten en redenerende vissen aan de beurt. Deel 3, hetgeen u nu voor de neus heeft, biedt u een verzameling aan apenmanieren. Inderdaad, waarschijnlijk hetgeen het dichtste bij uzelf staat.

We beginnen bij het eerste, de West-Afrikaanse chimpansees ten tijde van de prehistorie. Hoewel men lang heeft vermoed dat de mens redelijk uniek was in het beheersen en creëren van gereedschappen blijkt deze harige broer er ook wat van te kunnen...

Typische chimpansee
Typische chimpansee
( Een typische chimpansee. Kan mieren met stokjes vangen )

Gereedschap uniek voor de mens?

Apen tijd ver vooruitCanadese archeologen vonden stenen die bedoeld waren (volgens hen) om noten open te breken. De ouderdom van de voorwerpen wordt geschat op 4.300 jaar oud. Het gaat natuurlijk slechts om stenen maar wel is duidelijk dat deze gebruikt werden om noten te kraken; iets wat niet iedere chimpansee-soort doet.
In het gebied waar de vondst werd gedaan zijn geen mensen geweest. De chimpansees kunnen de kunst volgens de onderzoekers dus niet hebben afgekeken. Tenzij er gesproken wordt over voorouders van miljoenen jaren geleden.

Stenen notenkraker?
( Links: mensenwerk; rechts: stenen notenkraker?)

In het Braziliaanse regenwoud zijn dat weer tal van sporen gevonden van ander gereedschapsgebruik. Ook hier is sprake van stenen die als hamer worden gebruikt, maar ook het vangen van mieren en termieten met een stokje of andere voorwerpen, en gebruikten de dieren takken en stenen om te graven.

Niet alleen onze broer, de aap, gebruikt gereedschap. Wetenschappers debatteren al geruime tijd over vogelhersenen. Volgens een meerderheid zitten deze complexer in elkaar dan tot op heden gedacht. Ze zijn zelfbewust en hebben een vorm van hiërarchie op basis van respect. Vogels eten dan weer weinig bananen.

Chimpansees zijn net mensen

De gemiddelde gezonde mens zal zich vast wel bewust zijn van het feit dat er best gekeken wordt vooraleer de weg over te steken. Niet bewust zijn van het potentiele gevaar van een auto, of niet eens weten wat een auto is, zorgt voor bloederige complicaties.

Niets aan de hand voor chimpansees want zij steken net zoals wij behoedzaam de weg over. Waar een kat soms in oogverblindende statische paniek slaat bij het zien aankomen van een straks te dichtbije fietser, bus of auto, zal een chimpansee meer rekening houden met de dreiging.
"Chimpansees steken niet zomaar een weg over. Meestal loopt het tweede of derde mannetje in rang voorop en kijkt eerst om zich heen. Bij grotere wegen staat een troep chimps langer te wachten dan bij een kleine weg. Het alfamannetje (het leidende mannetje) komt vaak achteraan, vooral bij een brede weg," aldus NRC.nl. Het onderzoek is gebaseerd op 28 observaties van chimpanseegroepen.


Doof, blind en stom?

Horen, zien en zwijgen mag dan zo'n wijsheid zijn die regelmatig met 3 aapjes wordt uitgebeeld; de apen zelf zijn er al even goed in als wij mensen. Ook bij apen zijn er bijvoorbeeld wijven met haar op de borsten. In 2006 is voor het eerst groepsverwantschap onder vrouwelijke chimpansees vastgesteld. Als een vrouwtje uit de groep onheus werd behandeld door een mannetje kwamen de andere vrouwen te hulp om de man af te troeven. Voor menig man die een vrouw heeft met veel vriendinnen zal dit niet vreemd in de oren klinken.

Agressief zijn de harige dames ook al want een andere studie wijst uit dat zij wapens hebben uitgevonden. Volgens het onderzoek hadden ze die als eerste nodig en gebruikten ze de bast van bomen. In tegenstelling tot mannenetjesapen, die hun prooi gewoon doodkloppen met de blote vuist, misten de vrouwen die kracht en was hersenwerk noodzakelijk.
"Het was bekend dat chimpansees soms stenen of stokjes als hulpmiddelen gebruiken maar niet dat ze wapens met de kennelijke bedoeling te doden benutten. De mens moet oorspronkelijk onder dezelfde omstandigheden hebben geleefd als deze groep apen in de Senegalese regio Fongoli," alsdus het bericht op Nu.nl.


( Ooit slaan de mannetjes-apen terug... ) 

Als u meer wilt weten over de intelligentie van chimpansees kunt u een kijkje nemen op de website van het Jane Goodall-institute. Deze dame deed 45 jaar lang onderzoek naar chimpansees en is wellicht een soort missing link.

Dit was deel 3 van deze blogreeks. Voorlopig het laatste deel. Wat ervan te denken? U mag het zeggen. Houdt u vooral niet op met nadenken over hoe dierlijk mensen zijn en omgekeerd. Goed voor het relativeringsvermogen...

Gerelateerd aan deze publicatie:
Sitemap - © 2014Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden